Wikipedia Zero Nedir?

Sanal kütüphane ve bilgi bankası konumundaki rakipsiz online ansiklopedi Wikipedia gelişmekte olan ülkelere yönelik Wikimedia Vakfı tarafından oluşturulan "Wikipedia Zero" projesi kapsamında başlatılan ve halihazırda bazı ülkelerde kullanımaya başlanan bir sosyal sorumluluk projesi aslında.



Wikipedia Zero



Mobil Operatörler ile yapılacak anlaşma sayesinde Wikipedia'nın çok daha hafif ve daha

Vikipedi cep telefonlarında!

Bir sürü bilgiyi öğrenebildiğimiz geniş ansiklopedi Vikipedi artık cep telefonlarında!

Cep telefonları kullanıcıları Vikipedi internet ansiklopedisinin makalelerine SMS ile ulaşabilecekler.

Programın sponsoru olan The Knight Foundation kuruluşunun sitesinde yer alan habere göre proje birkaç ay içerisinde geliştirilmiş olacak.

Vikipedi'nin cep telefonu kullanıcılarına SMS ya da USSD servisleri vasıtasıyla istedikleri makalenin metni alma imkanını veren hizmet üzerinde çalıştığı bildirildi.
Medya ve gazeteciliğe destek veren The Knigt Foundation isimli kar amacı gütmeyen kuruluş servisin geliştirilmesine 600 bin dolar tahsis etti. Proje her şeyden önce İnternet erişiminin kapsamlı olmadığı gelişmekte olan ülkeler için faydalı olacak.

2011 yılının sonunda The Wikimedia Foundation kuruluşu cep telefonu kullanıcılarının Vikipedi makalelerinin metinlerine ücretsiz erişimini sağlayan Wikipedia Zero projesini tanıtmıştı. Sözü geçen proje de gelişmekte olan ülkelerin sakinleri için geliştirilmişti.

Doğu Avrupa, Afrika, Orta Doğu ve Rusya'da servis kullananların toplam sayısı artık 330 milyon kişiyi aşmış oldu. Vikipedi'nin makalelerine ücretsiz ulaşım mobil operatörler ile ilgili sözleşmelere göre sağlanmaktadır.

'Semantik Web' ile makineler insanları anlayacak!

İkinci kuşak web, internete fotoğraf, video ve diğer multimedya unsurları katmıştı. Ağır da olsa emin adımlarla gelen üçüncü kuşak web, çok daha ileri boyuttaki teknik yeniliklerin önünü açıyor.

Bilgi teknolojilerinde her gün bir yenilik çıkıyor. İnternet ağı web de yeniliklerden payını alıyor. Kısaca web 2.0 adlandırılan ikinci kuşak web, multimedyal bir boyut kazanmış, kullanıcı, statik rolünden sıyrılarak yüz binlerin ziyaret ettiği sitelere yazı yazıp, fotoğraf ekleyen, video çeken önemli bir unsura dönüşmüştü.

Üçüncü kuşak web, bir süredir uzmanların dilinde. Semantik web olarak da tanımlanan bu aşama, özetle, “makinelerin insanı anladığı aşamayı” ifade ediyor. Deutschlandradio’ya konuyu değerlendiren Alman uzman Moritz Metz, semantik web’de bilgisayar-insan ilişkisini şöyle tanımlıyor:

“Anlamak fiili belki burada konuyu tam anlamıyla yansıtmıyor. Bilgisayarlar veriyi tasnif edebilmeli, demek daha doğru olacak. Veriyi bir kelime ya da harf yığını olarak değil, ‘tanımlanabilir bilgi’ olarak değerlendirecekler.”

Birçok yeniliğin önünü açacak

World Wide Web’i geliştiren Tim Berners Lee, semantik Web’i birçok yeniliğin önünü açacak bir devrim olarak görüyor. Ancak Lee, bu tespiti yapalı 12 yıl geçti. Alman bilişim uzmanı Metz’e göre birçok şey umduğumuzdan daha yavaş ilerliyor. Semantik web denince hâlâ akla akademik seviyede projeler, ve kullanımı karmaşık uygulama ve platformların geldiğine değinen Metz, sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Henüz yaygın kullanıma geçilemedi. Wikipedia bu çalışmalarda merkezi bir rol oynuyor. İnsanların bilgiden tam olarak neyi kast ettiğini makinelerin kavraması biraz daha zaman alacak. Ama sonuçta henüz tahayyül dahi edemediğimiz birçok yeni imkâna kavuşacağız. İşte o zaman Web’in üçüncü sürümüne geçilmiş olacak.”

Öne çıkan uygulamalar

Semantik web arayışında birkaç platform öne çıkıyor. Bunlar arasındaki Alexandria, Alman hükümetince desteklenen Theseus isimli araştırma projesinin bir parçasını oluşturuyor. Proje tamamlanmış olmasına rağmen internet üzerinden kullanılabiliyor. Alexandria, ünlü kişiler, mekânlar ve olaylar hakkında yapılandırılmış bilgi sunuyor. Alexandria'da yer verilen verilerin büyük kısmını Wikipedia içeriğinin oluşturduğuna dikkat çeken Metz, şöyle devam ediyor:

“Haberler ve sosyal medya platformlarından elde edilen veriler de aktarılıyor. Bununla birlikte Alexandria kolay kullanıma sahip değil. Ayrıca tasarımı da çağdaşlıktan uzak. Wikipedia da ‘Semantic MediaWiki’ benzeri eklentilerle bu tür çalışmalara katılıyor. Wikipedia’nın semantik web projelerine mali destek veren kuruluşlar arasında Google da yer alıyor.”

Uzman Moritz Metz, Google’ın yalnızca bu alandaki projelere maddi destek vermekle kalmadığını, kendi platformunu da kurduğuna dikkat çekiyor. Google’ın 2012’de açtığı Knowledge Graph ile semantik web’i kitlesel kullanıma sunan ilk büyük platform olduğunu hatırlatan Metz, “Google yönetimi, projenin geliştirilmesine büyük önem veriyor. Microsoft’un arama motoru Bing, bu alanda Encyclopedia Britannica ile işbirliği yapıyor. Wolfram Alpha ise 15 Mayıs 2009’da kullanıma açıldı. Bu semantik arama motoru daha ziyade bilimsel konulara odaklanıyor” diye konuşuyor.

Wikipedia'da en çok ne okundu?

2012'de Wikipedia'da en çok okunan konuları araştıran bir çalışma, merak konularının ülkeden ülkeye büyük farklık gösterdiğini ortaya koydu.
İnternet ansiklopedisi Wikipedia'nın İngilizce versiyonunda "Facebook" liste başında yer alırken, Hollanda listesinde, Çin'deki Hua Shan dağındaki "dünyanın en tehlikeli yürüyüş güzergâhı" ilk sırada yer aldı.
Almanya'da en çok okunan başlık, İngilizce "çıkmaz sokak" anlamına gelen "cul-de-sac" kelimesinin açıklaması oldu.
Araştırmanın sonuçları, İsveçli bilgisayar programcısı Johan Gunnarsson'un Viki-trendleri projesi kapsamında yayınlandı.

İsveç'te en fazla bakılan başlık ise "İsveç" oldu.

Osmanlı paşası

Vikipedi'de okunan başlıklar listesinin en alt sıralarında yer alan konular da ülkelere dair ilginç veriler ortaya koydu.

İran'da liste başında "İran", "Tahran" ve ülkedeki yeni yıl kutlamaları gibi konular ilk 10'da yer aldı.

Vikipedi'nin Arapçasında Mısır ile ilgili konulara ek olarak, 1805'te Mısır valisi olan Osmanlı paşası Kavalalı Mehmet Ali Paşa ile ilgili makale en çok okunanlar arasına girdi.

Endonezya Vikipedi'sinde futbol, voleybol, basketbol gibi spor konuları ilk yedide yer aldı.

Olağan dışı bulgular

İtalyanlar, Amerikan yapımı televizyon dizileri ile ilgili konuları en fazla merak edenler oldu. "Grey's Anatomy", "Dedikoducu Kız" ve "Vampir Günlükleri" liste başını tuttu.

Rusya'da ise ülkenin kendisiyle ilgili bir makale ile "YouTube" ilk sırada yer aldı. Fakat "işsizlik" başlığı da en çok bakılanlar arasındaydı.

Olağandışı bulgular arasında "@" sembolü İspanyolca Vikipedi'de ikinci sırada, bir tür Japon çobanpüskülü bitkisi Fransızca versiyonun liste başında, Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu ise Polonya'da üçüncü sırada yer aldı.

Amerikalı pop yıldızı Justin Bieber hem Danimarka hem de Norveç'te ilk 10'a girmeyi başardı.

İnstagram

Facebook'un foto paylaşım servisi Instagram Vikipedi'nin ilk 10'una giremedi; ama fotoğrafı en fazla paylaşılan mekânlara dair kendi listesini yayınladı.

Tayland'ın başkenti Bangkok ve Siam Paragon alışveriş merkezi ilk sıraları tutarken, ABD'den yedi bölge ve Avrupa'dan da sadece Paris'teki Eyfel Kulesi ilk 10'a girdi.

Kaynak: veTeknoloji